De Taal der Liefde

Welkom

Zingen: Gegroet jij, jij

Mededelingen

Inleiding: Alles is Liefde

Jullie kennen het vast allemaal, het lied van de Zeeuwse Band Bløf “Alles is Liefde”. Dit lied zit vaak in mijn hoofd, vrolijk en positief, maar ook als ik me eens geen raad weet, dan geeft het me ruimte. Even van me afschreeuwen: Alles is Liefde!!!
Het is een positief lied dat benadrukt dat Liefde allesomvattend is, universeel en overal aanwezig in wie durft te kijken en geloven.  Het moedigt aan tot Hoop, Volharding en het geloof in de Liefde zelf, ook als het wachten lang duurt of wanneer het leven ingewikkeld lijkt. Het lied spreekt tot mensen van alle leeftijden en achtergronden. Het herinnert ons eraan dat Liefde de kracht heeft om ons te verbinden en te genezen, ongeacht wie we zijn of waar we vandaan komen. Luister maar …

Bløf: “Alles is Liefde”

Alles is liefde voor wie dat wil
en voor wie nog durft te dromen
over wonderlijke prinsen op witte paarden
die niet goed kunnen rijden
en hun geheimen lang bewaarden.
En alles is ook liefde voor wie stilletjes verlangt.
Alles is liefde, alles is liefde.
Voor iemand zoals jij,
voor hem, voor haar, voor mij.
Alles is liefde voor wie het kan
en voor wie echt durft te kijken,
voor wie iets durft te zoeken,
zelfs voor wie alleen nog maar
het allerkleinste beetje durft te hopen.
En weet je, alles is ook liefde voor wie stilletjes

verlangt naar dat ene cadeau dat niemand
nog verwachtte en waarvan niemand had
gedacht het ooit te zullen geven.
Alles is liefde, alles is liefde.
Voor iemand zoals jij,
voor hem, voor haar, voor mij.
Alles is liefde, alles is liefde
voor wie denkt dat het te laat is.
Ergens om de hoek wacht soms geluk.
Valt het tegen dat het wachten soms zo
lang duurt?
Valt het tegen nu het lijkt of niemand kijkt?
En voor wie denkt dat het te laat is:
ergens om de hoek wacht soms geluk.
Alles is liefde, alles is liefde
Voor iemand zoals jij,
voor hem, voor haar, voor mij.

Wat is liefde eigenlijk?

 

LIEFDE, wat een veelgebruikt woord, maar ook nauwelijks een echt begrepen begrip.
De meeste mensen denken direct aan iets als romantische liefde tussen twee mensen.
Ook aan liefde van ouders voor hun kinderen, en van kinderen voor hun ouders.

In de Bijbel kom je het woord LIEFDE veelvuldig tegen.
God die van zijn schepselen houdt.
God die Liefde is…

In het Hooglied vinden we een liefde-jubelzang, die vooral romantisch van aard is,
al wordt dat vaak ook gezien als een symbool voor de relatie tussen God en de mens.

Paulus schrijft in zijn beroemde brief aan de Korintiërs (1 Kor. 13) uitgebreid over de liefde.
Deze tekst wordt vaak voorgelezen bij trouwvieringen.
Toch gaat die brief niet zozeer over de romantische liefde, als wel over wat vaak AGAPE genoemd wordt:
Liefde die dienend is:
Ik ben bereid iets van mijzelf aan jou te geven ten behoeve van jouw welzijn.
Liefde die onbaatzuchtig is:
Ik geef jou iets van mijzelf om niet, het is niet mijn bedoeling er zelf beter van te worden.
Liefde die onvoorwaardelijk is:
Ik geef jou iets, zonder iets van van jou terug te eisen of zelfs maar te verwachten.

Zó is ook de liefde van God.
Dat is ook wat Jezus ons voorleefde.

Sinds enige tijd verdiep ik mij in “A Course In Miracles” (“Een Cursus In Wonderen”).
Dat is een dik boek, bestaande uit 365 lessen, jawel: een jaar lang één les per dag.
Die lessen zijn afkomstig van Jezus zelf, gechanneled aan een tweetal wetenschappers, zo wordt beweerd.
Het lijkt erop alsof Jezus wil zeggen:
“Mijn leven en mijn boodschap zijn kennelijk nog niet helder genoeg, als ik zie wat jullie er in tweeduizend jaar van hebben gemaakt. Ik zal proberen het jullie nog wat duidelijker te maken.”
Of je nu in channeling gelooft of niet, of je nu wel of niet gelooft of de teksten werkelijk van Jezus afkomstig zijn of niet, zelf kijk ik liever naar wat de tekst mij te zeggen heeft.
Spreekt het mij aan?
Is het geloofwaardig?
Kan ik er iets mee in positieve zin?
En dan kan ik zeggen: ik heb nog wel wat vraagtekens, maar het heeft zeker mijn leven verrijkt en ook het beeld dat ik van Jezus had.
Ik meen zijn boodschap beter te verstaan.
Met name de moeilijke boodschap: “Heb uw vijanden lief” kan ik veel dieper voelen.

Ook zie ik in de cursus bevestigd wat ik al veel langer zo voelde:
dat we in onszelf een goddelijke kern hebben (dat zou je “ziel” kunnen noemen).
Een ziel die geïncarneerd is in ons stoffelijke en daarmee tijdelijke lichaam.
Waarom?
Kennelijk wil de ziel zo’n aards leven gebruiken om te groeien.
Het stoffelijke lichaam zal sterven.
Als wij onszelf teveel identificeren met ons lichaam, kan angst ons leven gaan beheersen.
Angst om dood te gaan, en allerlei daarvan afgeleide vormen van angst.
Daarmee ook angst voor de ander.
Kan ik een onbekende wel vertrouwen?
Is die ander een bedreiging voor mij?
En zo ontstaat uiteindelijk wantrouwen, vreemdelingenhaat, jodenhaat, moslimhaat.
Zo wordt liefde jegens onze medemensen vanuit angst verdrongen door vijanddenken.
Terwijl we in feite allemaal lotgenoten zijn,
allemaal geïncarneerde zielen die willen groeien aan onze ervaringen in dit stoffelijke leven.

Maar… er zijn toch mensen, die slecht zijn?
Nero? Hitler? Stalin? Netanyahu?
Als we naar Jezus kijken, zien we dat hij nooit mensen als “goed” of “slecht” bestempelt.
Hij veracht geen mens.
Wél bestempelt hij daden als “goed” of “slecht”.
Zo jaagt hij de geldwisselaars uit de tempel.
En bekritiseert hij de huichelachtigheid van de farizeeën.
Tóch heeft hij de geldwisselaars en de farizeeën lief als medemens.

Liefhebben betekent niet dat je alles maar goedvindt.
Nee, liefhebben is de ander zien als wat jij ook zelf bent: een Kind van God.
Waarbij we zonodig elkaar wijzen op gedrag dat niet liefdevol is.
Liefhebben is niet denken in termen van afgescheidenheid, maar in termen van eenheid.
Jezus bad: “Mogen zij allen één zijn.”
Hij nodigt ons uit om de mensheid te zien als één grote familie.
En om vanuit de liefde, de agapè, dienend in het leven te staan.
In alles: liefhebben en dienen…
Is dat niet de sleutel tot het ware geluk?

Paulus’ Brief aan de Korintiërs (Kor. 1:13)

Zonder liefde is alles zinloos.
Als je geen liefde hebt voor anderen, zijn je woorden zinloos. Zelfs al laat de heilige Geest je alle talen van de wereld spreken, en ook nog de taal van de engelen.
Als je geen liefde hebt voor anderen, beteken je niets. Zelfs al laat God je zijn boodschap bekendmaken en krijg je van hem al zijn geheime kennis. En zelfs al heb je zo’n groot geloof dat je bergen kunt verplaatsen.
Als je geen liefde hebt voor anderen, dan is alles wat je doet, zinloos. Zelfs al verkoop je je bezit, en geef je het geld aan de armen. Zelfs al sterf je in het vuur, omdat je je leven geeft voor de goede zaak.
Wat is liefde?
Liefde is: geduldig en vriendelijk zijn. Liefde is: niet jaloers zijn, niet vertellen hoe goed je bent, jezelf niet belangrijker vinden dan een ander.
Liefde is: een ander niet beledigen, niet alleen aan jezelf denken, geen ruzie maken en geen wraak willen nemen.
Liefde is: blij worden van het goede, en een hekel hebben aan het kwaad.
Door de liefde verdraag je alles wat er met je gebeurt. Door de liefde blijf je geloven en vertrouwen. Door de liefde blijf je altijd volhouden.
De liefde zal nooit verdwijnen. …
Dit is dus waar het om gaat: geloof, vertrouwen en liefde. Dat moet steeds het belangrijkste in ons leven zijn. Maar het allerbelangrijkste is de liefde.

Zingen: Geef alle ruimte aan de liefde

Gedicht “Om licht en Liefde”

Steek een kaars aan in het duister,
Laat het licht toe in je hart,
Maak je handen niet tot vuisten,
Streel maar zacht wat is verhard.

Steek een kaars aan in het duister,
En zaai vrede waar je gaat,
Strek je armen uit en luister,
Naar de mens die naast je staat.

Steek een kaars aan in het duister,
Eer wat kwetsbaar is en klein,
Ga geduldig tot het uiterst,
Laat waar je bent liefde zijn.

Hein Stufkens (uit “een woord in de wind”)

Laat je licht schijnen!

We steken allemaal een kaarsje aan op de tafel in het midden van de zaal.
Het symboliseert hoe wij, als we vanuit liefde leven, een lichtje zijn in deze wereld.

Zingen: Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft

De Bergrede (Mt. 5)

Toen Jezus de mensenmassa zag, ging Hij de berg op. Daar ging Hij zitten met zijn leerlingen om zich heen. Hij nam het woord en onderrichtte hen:
“Gelukkig wie nederig van hart zijn, want voor hen is het koninkrijk van de hemel.
Gelukkig de treurenden, want zij zullen getroost worden.
Gelukkig de zachtmoedigen, want zij zullen de aarde bezitten.
Gelukkig wie hongeren en dorsten naar de gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden.
Gelukkig de barmhartigen, want zij zullen barmhartigheid ondervinden.
Gelukkig wie zuiver van hart zijn, want zij zullen God zien.
Gelukkig de vredestichters, want zij zullen kinderen van God genoemd worden.
Gelukkig wie vanwege de gerechtigheid vervolgd worden, want voor hen is het koninkrijk van de hemel.
Gelukkig zijn jullie wanneer ze je omwille van Mij uitschelden, vervolgen en van allerlei kwaad betichten. Verheug je en juich, want je zult rijkelijk beloond worden in de hemel; zo immers vervolgden ze vóór jullie de profeten.”

Beschouwing over de bergrede

We hebben het vandaag over de Liefde, in verband met geloven, met goed en verantwoord leven. Dan komen we als vanzelf uit bij de zogenoemde Bergrede, de toespraak die Jezus voor zijn leerlingen of volgelingen houdt. Deze toespraak staat in het evangelie van Matteüs, het vijfde hoofdstuk.

Voordat ik hierop inga, wil ik het grootste gebod voorlezen. Dit staat in hoofdstuk 22 van ditzelfde evangelie.
Om Jezus op de proef te stellen vroeg een van hen, een wetgeleerde: ‘Meester, wat is het grootste gebod in de Wet?’ Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God lief, met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk; heb uw naaste lief als uzelf. Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat.’

Waar het vandaag om gaat, is: de grote ontdekking van deze wijsheid van Jezus is dat deze twee geboden aan elkaar GELIJK worden gesteld: ze zijn niet zozeer gelijkwaardig, maar ze zijn HETZELFDE!
De conclusie is dan: God liefhebben doe je door je naaste lief te hebben als jezelf. Zo leid je een goed leven als mens.
De Westerse cultuur is gegrondvest op dit kerngebod van de bijbel, het gebod van de liefde.
Pas door de liefde word je volledig mens. Liefde maakt het leven leefbaar.

Terzijde: het gebod van naastenliefde is vaak misverstaan als ‘de ander méér liefhebben dan jezelf’. Maar… de verwijzing naar jezelf veronderstelt het nodige zelfrespect en impliceert dat je de gevraagde liefde ook voor jezelf mag verlangen.

Nadere uitleg van Matteüs 5: 2-12
Wie nederig van hart zijn
De mensen die arm zijn aan verweer, uitgeput, met een geestelijke burn-out.
De zachtmoedigen (neergebogenen)
Aan de kant geschoven mensen (ik denk aan mensen die gediscrimineerd worden, of bijv. de slachtoffers van het toeslagenschandaal).
De aarde bezitten
De aarde is de kans van je bestaan, om in je levensonderhoud te voorzien.

Algemene bespreking
De zaligsprekingen hebben iets revolutionairs. De wereld omgekeerd. Ze provoceren de gevestigde orde. Het zijn geen troostwoorden met het oog op later; het is een regelrechte veroordeling van de gangbare wereldorde en een aanzet tot bevrijding.
Jezus verkondigt geen gewelddadige revolutie, maar een zachtmoedige revolutie waarin de zaken worden omgekeerd. En hij roept niet op tot een stil en nauwkeurig naleven van de voorschriften, maar tot een naleven van de gerechtigheid die van de Thora uitgaat.

Jezus past niet in een bestaande stroming. Maar: Alle verhalen van en over Jezus zijn Joodse teksten, in de traditie van het veelkleurige Jodendom. En geschreven voor een Joods publiek.
Liefhebben (als gebod) is dus zorgdragen voor iemand. Liefde als solidariteit met de vreemdeling. Het onderhouden van de Thora vraagt om meer dan het naleven van de regel. Het gaat om een werkelijke levenshouding die gericht is op een andere toekomst voor deze wereld.

Bespreking van Matteüs 5: 43-44
Ik wil jullie nu een stukje van de toespraak op de berg voorlezen en bespreken. Ik heb gekozen voor de vertaling welke ik vond in het boekje De Bergrede, van Franck Ploum.

(43) Gij hebt gehoord dat gezegd is:
Je zult liefhebben je naaste (Jezus verwijst hier naar Leviticus 19:18)
‘en haten je vijand’.
(44) Maar ik zeg u:
Hebt uw vijanden lief,
bidt voor wie u vervolgen

Jezus zegt (bij herhaling): Maar ik zeg jullie. Dit is niet een ontkrachting van de Thora. Het is niet een afschaffing, maar een radicalisering tot in de kern.

Ik wil mijn ontdekkingsreis hierover met jullie delen. Vroeger had ik de indruk dat deze Jezus een nieuwe godsdienst wilde stichten, het christendom. Maar dat is natuurlijk onzin. Jezus was een Jood; hij wordt door velen ook als rabbi beschouwd. Hij wilde zijn (Joodse) volgelingen wijzen op de diepe wijsheid in de oude geschriften, de Thora.
Hoe authentiek is deze toespraak nu? Heeft Jezus dit echt allemaal zo gezegd? Waarschijnlijk lezen we hier twee stemmen: die van Jezus en die van de evangelieschrijver Matteüs, die na de grote catastrofe van het jaar 70 (de verwoesting van de tempel) wil aantonen dat Jezus volledig geworteld is in de traditie van de Thora, een óók dat Jezus een uniek eigen geluid laat horen.

Wat heeft deze toespraak ons anno NU te vertellen? Wij zijn niet een publiek dat geworteld is in de Thora. Hoogstens geworteld in de bijbel van het Christendom. En dan nog met een kritische blik.
Als we naar het NU kijken, onze tijd, dan zie raakvlakken met bijvoorbeeld Kasper Jager, predikant in Kampen, die al meer dan 500 dagen kerkasiel verleent aan het Oezbeekse gezin Babayants. Ik las op za. 2 mei een interview met hem in het dagblad Trouw. Hij merkt op dat er in Nederland wel discussie is of je een kerkdienst mag gebruiken voor deze actie. Een actie die tegen de overheid, de wetgever ingaat. Jager merkt op: Dat is denk ik niet anders dan toen in oorlogstijd (de Bezetting en Jodenvervolging). Als je Joden in het gezicht keek, dan zag je wat er aan de hand was, wat voor angst er in die ogen stond. Net als nu in de ogen van de Babayants. Daarin kom ik God tegen.
Dat doet mij denken aan de twee geboden die Jezus aan elkaar gelijkstelt: De Heer uw God liefhebben = uw naaste liefhebben als jezelf.

Twee weken geleden mocht ik een toespraak houden bij de uitvaart van een goede vriend. Ik zocht naar een woord van troost voor de familie, en voor mijzelf als vriend. Zo kwam ik uit bij woorden van Søren Kierkegaard, 111 jaar geleden geboren:

Wat verbindt het tijdelijke met de eeuwigheid?
Wat anders dan de liefde?
Om die reden gaat ze aan alles vooraf
En blijft ze wanneer alles voorbij is.

De liefde gaat aan alles vooraf, en blijft wanneer alles voorbij is.

Zingen: Amen, zo zal het zijn

Je vijand liefhebben

Je vijanden liefhebben? Hoe dan?
Neem nou Poetin, Netanyahu of een Trump…
De aanblik van hen wekt bij mij veel boosheid op… onverteerbaar, zulke verwoestende mannetjes!
Ik voel me zo machteloos!
Wat te denken van de kolonisten die met grof geweld zoveel Palestijnse gezinnen uit hun huis verjagen.
Ook dan voel ik veel boosheid en krijg haatgevoelens!
Zo kan ik nog wel even doorgaan maar… het lost niet op!

Toen zag ik deze indrukwekkende foto in de krant: <krant wordt getoond>
Rabbijn Arik Ascherman heeft het aan de stok met kolonisten nabij het Palestijnse dorp Duma.
De rabbijn komt op voor de Palestijnse families die zich bedreigd voelen.
Mijn gedachten komen bij geweldloze weerbaarheid en uiteindelijk bij de kern van Liefde: Agapè, zoals Frits en André al eerder benoemden.
Liefde, dienend, onbaatzuchtig en onvoorwaardelijk…
De zonde afwijzen, maar de zondaar met respect behandelen en de vijand als mens blijven zien…

Een treffend voorbeeld daarvan vertelde Lenny Prins onlangs in de basisvergadering.
Zij las een interview met Gisele Pelicot, de vrouw die jarenlang gedrogeerd en verkracht werd door haar man en vele anderen. De manier waarop Gisele vertelt over haar ervaringen en gevoelens ten aanzien van wat haar is overkomen is verbazend… Ze sprak met Liefde en Zachtheid over haar man van vóór de verkrachtingen. En ze bracht haar nu ex-man zelfs warme kleding in de gevangenis…
Lenny merkte daarbij op: “Als wij allemaal op zo’n manier kunnen omgaan met de pijn en het leed wat ons wordt aangedaan, zou de wereld er mooier en anders uitzien”.

In alles: liefhebben en dienen

Wij zingen zo een lied uit Taizé, dat ik zelf een van de mooiste vind.
En Todo Amar y Servir: “In alles liefhebben en dienen”.
Het geeft naar mijn idee de essentie van het leven aan.

Ten eerste: leven vanuit liefde.
Dat betekent zowel liefde naar jezelf als liefde naar de ander, in een goede balans.

En ten tweede: vanuit die liefde dienstbaar zijn aan de wereld.
Dat betekent op jouw eigen wijze, op de manier die bij jou past, een bijdrage zijn aan onze wereld.

En Todo Amar y Servir: “In alles liefhebben en dienen”.

Zingen: En todo amar y servir

Stilte

Collecte

De begrippen “Liefdevol handelen” en “Compassie” zijn in feite nauw verwant.
Het gaat hier om de Gouden Regel die de kern van alle grote wereldgodsdiensten vormt:
“Behandel de ander zoals je zelf behandeld zou willen worden.”
Graag willen wij dan ook de collecte van vandaag bestemmen voor het Huis van Compassie in Nijmegen.

Het Huis van Compassie is een laagdrempelige plek waarin vele verschillende activiteiten plaatsvinden waarbij compassie met mensen in een maatschappelijk kwetsbare positie centraal staat.
Compassie met bijvoorbeeld daklozen, ongedocumenteerde vreemdelingen, mensen die in armoede leven en mensen die sociaal geïsoleerd zijn en/of zorg behoeven.
Het Huis organiseert activiteiten voor mensen in een maatschappelijk kwetsbare positie, maar tegelijkertijd ook voor mensen die het goed vergaat.
Juist de ontmoeting tussen verschillende groepen wordt nagestreefd, omdat dit kan leiden tot begrip voor elkaar en respect.
Daarnaast biedt het Huis van Compassie een plek aan verschillende vrijwilligersgroepen, ondersteunt initiatieven die door mensen uit onze doelgroepen worden opgezet.
Ook organiseert het Huis debatten, congressen, film- en theateravonden en tentoonstellingen waarbij compassie centraal staat.
Van harte aanbevolen!

huisvancompassienijmegen.nl/

Zegenbede

Zingen: Zegenbede

Colofon

 

Muziek:
Bløf: “Alles is Liefde”
https://www.songtekstenvertalen.com

Literatuur:
Franck Ploum: “De Bergrede, een leerhuis over liefde en solidariteit” EAN: 9789493395282
Hein Stufkens: “Een woord in de wind” EAN: 9789020202069

Collecte: 
Bankrekening NL17 TRIO 0379 2541 15 t.n.v. Stichting OBA onder vermelding van collecte voor Huis van Compassie te Nijmegen