In deze nacht van licht….

Welkom

Mededelingen

Aansteken van de kaars: laten we leven bij het Licht

Het kerstpaneel (van René Rosmolen)

Op een donker vlak rijst een engel op, als bode die het licht naar Maria overbrengt. Het is de klassieke annunciatie-scène: de aankondiging van Jezus’ geboorte. Maria is ontvankelijk afgebeeld, als een bruid met sluiers. Haar kleding is paarsachtig, de kleur van beproeving. Het geheim van het licht dat in het midden zichtbaar gemaakt is, gaat van de engel over naar haar buik. De tekst, bijna onzichtbaar, is: Soms breekt uw licht in mensen door, onstuitbaar, zoals een kind geboren wordt.

Zingen: Gegroet, jij die hier komt om licht

In deze nacht van licht

In deze nacht van licht
In deze nacht van een nieuw begin
Bidden wij om licht
Op al die plaatsen waar oorlog woedt
In Oekraïne, in Palestina, in Sudan
Dat er mensen zijn die blijven helpen
Dat er mensen zijn die onophoudelijk blijven zoeken
Naar een weg uit het geweld, naar vrede en verzoening
Dat wij die mensen zijn

Een lichtje wordt aangestoken

Zingen: Als alles duister is (Taizé)

In deze nacht van een nieuw begin
Bidden wij om licht
Voor alle kinderen van deze wereld
Die in nood verkeren en bang zijn
Dat er mensen zijn die zich hun lot aantrekken
Dat er mensen zijn die hen troosten, beschermen,
Laten spelen, dansen, zingen, lachen,
Dat wij die mensen zijn

Een lichtje wordt aangestoken

Zingen: Als alles duister is

In deze nacht van licht
In deze nacht van een nieuw begin
Bidden wij om licht in ons midden
Dat wij elkaar vasthouden en bemoedigen
Dat we de hoop niet verliezen, ook als de ochtend nog ver is
Dat er altijd mensen zijn, die blijven geloven in een nieuwe wereld
In vrede, in mensenrechten, in duurzaamheid
Dat wij die mensen zijn

Een lichtje wordt aangestoken

Zingen: Als alles duister is 

Het kerstverhaal

Lezing uit Lucas 1, 30-38

Het koor zingt: God rest you merry gentlemen

Lezing Lucas 2, 1-7

‘Mary’s boy child’

Lezing Lucas 2, 8-20

Allelujah (door Il Divo)

De kern van Kerst

Wat is voor mij de kern van kerst? Ik heb vaak moeite met christelijke feestdagen zoals Kerst en Pasen. De wens ‘goede of zalige kerst of Pasen’ na afloop van deze vieringen doet me over het algemeen dan ook niet zoveel. Ja fijne feestdagen, maar waarom zijn Kerst en Pasen zo bijzonder?
Vaak is er bij Kerst wat mij betreft teveel oppervlakkige glimmer en glamour. De kerstbomen en versiering die al vanaf september in de winkels worden aangeboden staan me tegen. Om van alle kerstliedjes overal maar niet te spreken. Kerst is vooral een commercieel en culinair gebeuren. Gezellig met familie en vrienden, maar verder? En wat heeft dat nu met Kerst te maken?
Maar ook de traditioneel christelijke boodschap over Kerst zegt me al jaren niet meer zoveel. God die mens is geworden om de wereld te redden? Jezus, zoon van God, kind en koning? Vrede op aarde in de mensen een welbehagen? Het zijn voor mij inmiddels nogal holle woorden. Ik kan er niets meer mee.

Om tot een kern van Kerst te komen die mij wel aanspreekt moet ik daarom veel lagen afpellen. Als ik dat probeer kom ik geleidelijk bij enkele elementen waar ik misschien wat meer mee kan. Ik noem er drie.

Het eerste is Licht in de duisternis. In deze donkere tijd van het jaar is licht een aansprekend iets. De donkerste dagen liggen inmiddels achter ons en geleidelijk gaan we gelukkig weer terug naar meer zonlicht. Licht is belangrijk. Niet voor niets wordt de zonnewende al millennia lang in allerlei culturen gevierd. Het scheppingsverhaal in de bijbel begint ook met de roep om licht: er zij licht. Licht was dus het begin van alles. We kunnen niet zonder het licht. Geboorte en overlijden worden ook vaak geplaatst in het teken van het licht. Als iemand overlijdt zeggen we vaak: die is terug in het licht. Symbolisch wordt dat ook aangegeven met de kaarsen die bij het afscheid worden aangestoken rond de kist. Het is dus de moeite waard om bij het licht stil te staan. Maar het licht kan kwetsbaar zijn. Aty heeft dat voor zijn overlijden prachtig verbeeld in zijn ‘drager van licht’, zijn constructie van hout en kettingen met bovenop een waxinelichtje. De betekenis en kwetsbaarheid van licht zien we ook in overdrachtelijke zin: te midden van alle duistere berichten over oorlog en ellende waar we voortdurend mee worden geconfronteerd zijn er gelukkig ook af en toe sprankjes van licht.

Het tweede element is De kracht van kwetsbaarheid. Wat je ook van de bijbel gelooft, het blijft een sterk verhaal over de geboorte van een kind in een stal uit eenvoudige en arme ouders dat vervolgens een enorme impact heeft op de wereld. Een verhaal dat nog altijd doorwerkt, zij het misschien minder langs officiële kerkelijke lijnen maar wel in de praktijk. Het zijn niet de machtige heersers en grote rijken die aan het langste eind trekken maar de zachte krachten die zeker zullen winnen zoals Henriette Roland Holst al schreef. Jezus was tijdens zijn leven voortdurend een voorbeeld van de rol die zachte krachten kunnen spelen. Helaas hebben veel van zijn latere volgelingen die kern van zijn boodschap vaak maar matig begrepen. Maar gelukkig zijn er steeds weer mensen, ook in onze tijd, die zich door deze boodschap laten inspireren. We hoeven alleen maar te denken aan al degenen die nu al meer dan een jaar het kerkasiel in Kampen mogelijk maken.

Tenslotte Nieuw leven, een nieuw begin. De geboorte van Jezus, van ieder kind, staat symbool voor nieuw leven, voor hoop op een nieuw begin, op een nieuwe kans en op een betere wereld. Een wereld waar vrede heerst, waar ongelijkheid is uitgebannen, waar recht wordt gedaan aan ieder mens, waar zorgvuldig wordt omgegaan met de mens, de dieren en de natuur. Die hoop hebben we ook nu weer hard nodig. Maar hoop alleen is niet genoeg. Er moet ook het nodige werk worden verzet om te zorgen dat die nieuwe wereld een stapje dichterbij komt. Die hoop, dat visioen en dat werk vormen ook de grondslag van onze basisgemeente. Zij zijn de basis van onze basis. Ik las pas een interview met Anja Meulenbelt die rond haar vijftigste lid is geworden van de Studentenekklesia in Amsterdam. Zij zegt daarin dat ze altijd in haar eentje heeft gestreden voor een betere wereld en maatschappelijk en politiek actief is geweest, maar dat ze dat nu in de Ekklesia kan doen in verbondenheid met anderen die hetzelfde visioen delen. Geloven heeft haar minder eenzaam gemaakt. Ze zegt: “Door de verbondenheid met andere gelovigen ben ik niet meer alleen en heb ik meer het gevoel dat het leven een bedoeling heeft. Dat mag je ook God noemen”.

Als ik Kerst op deze manier bekijk krijgt het voor mij een zinvolle betekenis. De herdenking en viering van de (her)komst van het licht, het belang van de kracht van kwetsbaarheid en de mogelijkheid om samen steeds weer opnieuw te beginnen om ons visioen gestalte te geven.

Zingen: Zeg me de naam van je hoop

t. Kees Posthumus / m. Wim Brinkman

Kerstgedicht

Als je in het heelal
de echo van de oerknal nog kunt horen
als er tientallen melkwegstelsel zijn
en één daarvan is de onze
als sterren die wij zien
misschien al niet meer bestaan…
Dan blijft overeind
dat ook in deze nacht van duister en licht
de aarde ons thuis is
en dat we het hier, op deze draaiende bol
samen moeten zien te redden.
Tussen liefde en vriendschap
schoonheid en troost
hoop en genade
is er de duisternis
van oorlog, rouw, onrecht, verdriet, klimaatcrisis.
Boven de wateren van het begin
was er duisternis, geen uitzicht,
geen weg om te gaan, geen droom om te dromen
totdat het eerste woord klonk: licht!
En het werd licht, tot op vandaag
Uitzicht. Een weg om te gaan. Een droom om te dromen.
Al was het duister nooit weg, nooit ver weg
en leven wij tussen het licht van de hoop
en het duister van vrees
we kunnen onze ogen sluiten voor de realiteit van onze wereld
we kunnen ons niet doof houden voor wie roept om recht
we kunnen niet blind blijven voor ontrechte mensen in nood.
Het is de wereld waarin wij leven,
ook in deze nacht van het licht.

Collecte en improvisatie piano

Op 25 februari 2022, een dag na de invasie van Oekraïne, haalt Jaap Scholten, die in Hongarije woont, zes mensen op bij de Hongaars-Oekraïense grens. Door een nichtje is gevraagd hen op te vangen. Ze waren gevlucht uit Kiev. Vier dagen moet hij wachten bij de grensovergang.. Duizenden mensen achter dranghekken. Wachtend tot ze de door de poort mochten. Het vroor dat het kraakte. Dan arriveert er een roestige bestelbus, bestuurd door een jonge vrouw. Ze haalt een grote stapel dekens uit de laadruimte en gaat de dekens uitdelen, ook koeken, appels, kleren. Op het moment dat ik zag, dat die deken over de schouders van een bibberend meisje werd geslagen, besloot ik dat ik iets moest gaan doen, net zoiets al die jonge vrouw met haar bestelbusje.

Dat vertelt Jaap Scholten in zijn boek Nastya in Charkiv. Ik moest iets simpels gaan doen met direct nut. Hij besluit samen met anderen, Nederlanders oa Tommy Wieringa én Oekraïners het Oekraïense leger te helpen. Een hele organisatie is opgezet. Ze brengen ambulances, terreinauto’s, een vrachtwagen volgeladen met kogelvrije vesten, medische hulppakketten, helmen, kijkers, krukken, brancards, lijkzakken, traumapacks etc. én stroopwafels! Ze leveren het af bij de eenheden in de loopgraven. In een brief schrijft een vrouw die als chauffeur werkt: dat jullie je vredige levens achter jullie laten en alle risico’s nemen, je weet niet hoe betekenisvol dit is voor de soldaten.
Tot slot zegt Jaap: als je mij vraagt mijn leven van nu in te ruilen voor mijn leven van vóór 24 februari 2022. Geen denken aan. Dit is de meest waardevolle tijd in mijn leven.

Het is een droevige situatie, maar er wordt licht gebracht in het duister. Daarom vonden we dit een mooi doel voor onze collecte. We collecteren voor Protect Ukraïne. In het colofon staat de naam van de site.

Het koor zingt: Otche Nash

Zegenbede

Zegen ons met stilte,
dat de drukte in ons zwijgt.
Geef ons vrede met wat onaf is
en plezier in wat we goed doen.
Geef ons licht in het duister
en vertrouwen in elkaar.
Dat we elkaar blijven zien
in geloof, hoop en liefde.

 

Na de viering is er glühwein en kerstbrood

Colofon

De illustratie op de voorkant is het eerste deel van een kerstdrieluik van René Rosmolen. Het heet Maria.

Muziek:
Berdien Stenberg – Kerst CD
Alleluya van Il Divo

Bankrekening NL17 TRIO 0379 2541 15 t.n.v. Stichting OBA t.n.v Stichting OBA onder vermelding van collecte voor Protect Ukraïne (www.protectukraine.nl)